Οι Ήρωες της Καβάλας (1940-1941)

Οι Ήρωες της Καβάλας (1940-1941)

Η συμμετοχή των ανδρών της Καβάλας στα πεδία των μαχών του Ελληνοϊταλικού Πόλεμου στην Αλβανία και στην υπεράσπιση των Οχυρών το 1940-1941 αποτελεί κορυφαίο κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας. Οι έφεδροι και οι κληρωτοί της περιοχής επιστρατεύτηκαν μαζικά, επιδεικνύοντας απαράμιλλο σθένος στα παγωμένα βουνά της Βορείου Ηπείρου και στα οχυρά της Γραμμής Μεταξά.

Ακολουθεί ο αναλυτικός κατάλογος των ηρώων πεσόντων, με απόλυτη προτεραιότητα και έμφαση στην επαρχία Νέστου και το Αγίασμα, ακολουθούμενος από τους πεσόντες της υπόλοιπης Καβάλας, τη δράση της θρυλικής Ταξιαρχίας Νέστου, καθώς και αναφορές σε επιζώντες ήρωες που επέστρεψαν για να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη των μαχών.

Πρωτεύουσα Έμφαση: Επαρχία Νέστου και τα Γύρω Χωριά

Οι άνδρες της επαρχίας Νέστου (με επίκεντρο τη Χρυσούπολη) στελέχωσαν κυρίως το 90ό Σύνταγμα Πεζικού στην Αλβανία, καθώς και το 41ο Σύνταγμα Πεζικού και την «Ταξιαρχία Νέστου» που αμύνθηκαν ηρωικά στη γραμμή του ποταμού και στα ανατολικά οχυρά κατά τη γερμανική εισβολή.

Το Αγίασμα Καβάλας στην Πρώτη Γραμμή

• Ουζούνης Κωνσταντίνος του Χρήστου: Στρατιώτης, γεννημένος στο Αγίασμα Καβάλας το 1913. Υπηρέτησε στο 41ο Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε ηρωικά μαχόμενος στις 9 Απριλίου 1941, υπερασπιζόμενος το Οχυρό Ρούπελ κατά τη διάρκεια των λυσσαλέων γερμανικών επιθέσεων. Η θυσία του αποτελεί το διαχρονικό σύμβολο της κοινότητας του Αγιασμάτος στον αγώνα για την ελευθερία.

Πεσόντες από τη Χρυσούπολη και τα Λοιπά Χωριά του Νέστου

• Γαβριηλίδης Γαβριήλ του Ιωάννη: Στρατιώτης, γεννημένος στη Χρυσούπολη το 1911. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε ηρωικά μαχόμενος στο σκληρό μέτωπο της Κλεισούρας στις 30 Ιανουαρίου 1941.
• Παπαδάκης Θεμιστοκλής του Χρυσάφη: Στρατιώτης, γεννημένος στην Κεραμωτή Νέστου το 1916. Υπηρέτησε στο 41ο Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε μαχόμενος κατά τη γερμανική εισβολή στη στενωπό του Σιδηροκάστρου στις 9 Απριλίου 1941.
• Σιδηρόπουλος Γεώργιος του Βασιλείου: Στρατιώτης, γεννημένος στη Χρυσούπολη το 1916. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε μαχόμενος στο Πόγραδετς στις 6 Δεκεμβρίου 1940.
• Πατσίδης Γεώργιος του Ιωάννη: Στρατιώτης, με καταγωγή από τη Χρυσούπολη Καβάλας. Έπεσε κατά τις αμυντικές επιχειρήσεις εναντίον των γερμανικών δυνάμεων τον Απρίλιο του 1941.

Η Δράση της Θρυλικής Ταξιαρχίας Νέστου

Κατά τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941, η Ταξιαρχία Νέστου (υπό τη διοίκηση του Συνταγματάρχη Αναστάσιου Καλεντέρη) διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην άμυνα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η ταξιαρχία αυτή επάνδρωσε την αμυντική τοποθεσία κατά μήκος του ποταμού Νέστου, από την περιοχή του Παρανεστίου μέχρι τις εκβολές του ποταμού στο Αιγαίο Πέλαγος, καλύπτοντας ολόκληρη την επαρχία Νέστου.

• Σθεναρή Αντίσταση: Οι άνδρες της ταξιαρχίας, πολλοί εκ των οποίων ήταν ντόπιοι Καβαλιώτες και Νεστιώτες, ήρθαν αντιμέτωποι με τις πανίσχυρες γερμανικές μεραρχίες. Παρά την τεράστια υπεροχή του εχθρού σε αεροπορία και βαριά όπλα, οι υπερασπιστές του Νέστου κράτησαν τις θέσεις τους με πεισματική άμυνα, καταστρέφοντας γέφυρες και καθυστερώντας την εχθρική προέλαση.
• Η Μάχη μέχρι Εσχάτων: Η Ταξιαρχία Νέστου συνέχισε να μάχεται ακόμα και όταν απομονώθηκε λόγω της γερμανικής διείσδυσης σε άλλα μέτωπα. Η αυτοθυσία των ανδρών της στα στενά του Νέστου έγραψε μια χρυσή σελίδα local ιστορίας, αναγκάζοντας τους Γερμανούς να αναγνωρίσουν τη γενναιότητα των Ελλήνων στρατιωτών κατά την παράδοση των τμημάτων.

Πεσόντες από την Πόλη της Καβάλας και Γύρω Περιοχές

• Ανανιάδης Παναγιώτης του Ιορδάνη: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1912. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε μαχόμενος στο ύψωμα Μπουράτο της Αλβανίας στις 19 Ιανουαρίου 1941.
• Βαμβακίδης Χαράλαμπος του Ευσταθίου: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1914. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Υπέκυψε στα τραύματά του στο Α' Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων στις 25 Δεκεμβρίου 1940.
• Γεωργιάδης Κωνσταντίνος του Γεωργίου: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1915. Υπηρέτησε στο 14ο Σύνταγμα Πεζικού. Φονεύθηκε στις αιματηρές μάχες του Μοράβα στις 18 Νοεμβρίου 1940.
• Ελευθεριάδης Ιωάννης του Στυλιανού: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1914. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε μαχόμενος στην περιοχή του Τεπελενίου στις 12 Φεβρουαρίου 1941.
• Θεοδωρίδης Ιωάννης του Παναγιώτη: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1918. Υπηρέτησε στις δυνάμεις προκάλυψης της ελληνοβουλγαρικής μεθορίου. Φονεύθηκε από εχθρικά πυρά πυροβολικού στον υποτομέα Ρούπελ στις 7 Απριλίου 1941.
• Μουρατίδης Παύλος του Γεωργίου: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1910. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε ηρωικά μαχόμενος στα στενά της Κλεισούρας στις 25 Ιανουαρίου 1941.
• Ξανθόπουλος Θεόδωρος του Ανέστη: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1917. Υπηρέτησε στο 90ό Σύνταγμα Πεζικού. Φονεύθηκε στο Ύψωμα Μάλι Τοπόγιανι της Αλβανίας στις 3 Ιανουαρίου 1941.
• Χατζηβασιλειάδης Βασίλειος του Σάββα: Στρατιώτης, γεννημένος στην Καβάλα το 1914. Υπηρέτησε στο 41ο Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε μαχόμενος κατά τη γερμανική εισβολή στην αμυντική γραμμή του Στρυμόνα στις 8 Απριλίου 1941.

Πεσόντες από την Ευρύτερη Περιφέρεια (Παγγαίο & Λοιπά Χωριά)

• Ασλανίδης Θεόδωρος του Παύλου: Στρατιώτης, γεννημένος στο Περιθώρι Καβάλας το 1913. Υπηρέτησε στο 65ο Σύνταγμα Πεζικού. Φονεύθηκε στο θρυλικό Ύψωμα 731 στις 14 Μαρτίου 1941, αποκρούοντας τη μεγάλη ιταλική εαρινή επίθεση.
• Δημητριάδης Νικόλαος του Παναγιώτη: Στρατιώτης, γεννημένος στο Ποδοχώρι Καβάλας το 1911. Έπεσε μαχόμενος στο αλβανικό μέτωπο κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Ιανουαρίου 1941.
• Καραγιαννίδης Γεώργιος του Δημητρίου: Στρατιώτης, γεννημένος στο Ακροβούνι Καβάλας το 1906. Πέθανε από κακουχίες και προχωρημένα κρυοπαγήματα σε νοσοκομείο εκστρατείας τον Μάρτιο του 1941.
• Τσακιρίδης Αναστάσιος του Κωνσταντίνου: Στρατιώτης, γεννημένος στην Ελευθερούπολη Καβάλας το 1915. Υπηρέτησε στο 65ο Σύνταγμα Πεζικού. Έπεσε μαχόμενος στις πλαγιές της Τρεμπεσίνας στις 14 Φεβρουαρίου 1941.

Επιζώντες Ήρωες του Πολέμου (1940-1941)

Εκτός από εκείνους που έπεσαν στα πεδία των μαχών, εκατοντάδες Καβαλιώτες επέστρεψαν από το μέτωπο φέροντας τα παράσημα και τις πληγές του πολέμου. Οι άνθρωποι αυτοί αποτέλεσαν τους ζωντανούς μάρτυρες της εποποιίας του '40, μεταλαμπαδεύοντας τις αναμνήσεις τους στις επόμενες γενιές.

• Αρχισμηνίας (Ι) Αλέξανδρος Π. Σουντουλίδης: Ένας από τους πρωτοπόρους Καβαλιώτες αεροπόρους, ο οποίος πήρε το βάπτισμα του πυρός στους ουρανούς της Ηπείρου. Πολέμησε με εξαιρετική γενναιότητα την ιταλική αεροπορία, επέζησε των σκληρών αερομαχιών και η ιστορία του διασώθηκε μέσα από ιστορικά ντοκουμέντα της περιοχής.
• Οι επιζώντες της βουλγαρικής κατοχής και της Αντίστασης: Εκατοντάδες άλλοι Καβαλιώτες και Νεστιώτες στρατιώτες, αφού επέστρεψαν με τα πόδια από το αλβανικό μέτωπο μετά την κατάρρευση ή αφού πολέμησαν στις τάξεις της Ταξιαρχίας Νέστου, βρήκαν τα χωριά τους υπό τη σκληρή βουλγαρική κατοχή. Πολλοί από αυτούς δεν κατέθεσαν τα όπλα, αλλά στελέχωσαν τις μετέπειτα αντιστασιακές ομάδες στα βουνά του Λεκάνη, του Παγγαίου και του Νέστου, συνεχίζοντας τον αγώνα για την ελευθερία.

Τα ονόματα όλων αυτών των ανθρώπων, είτε θυσιάστηκαν στο πεδίο της μάχης είτε επέζησαν για να ξαναχτίσουν την ελεύθερη Καβάλα, παραμένουν ανεξίτηλα γραμμένα στα τοπικά μνημεία και στην καρδιά της ιστορίας του τόπου μας.