Η επιδίωξη για το ψηφιακό ευρώ, οι νέες ψηφιακές ταυτότητες (EUDI Wallet) και η διεθνής πρωτοβουλία ID2020

 Η επιδίωξη για το ψηφιακό ευρώ, οι νέες ψηφιακές ταυτότητες (EUDI Wallet) και η διεθνής πρωτοβουλία ID2020 συνδέονται μέσα από το ευρύτερο όραμα της παγκόσμιας ψηφιακής μετάβασης και της δημιουργίας μιας ενιαίας Ψηφιακής Δημόσιας Υποδομής (Digital Public Infrastructure). Αν και το ψηφιακό ευρώ και οι ευρωπαϊκές ταυτότητες αποτελούν επίσημα θεσμικά έργα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ

το ID2020 είναι μια σύμπραξη του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τρεις αυτές έννοιες συγκλίνουν τεχνολογικά, λειτουργικά αλλά και στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

1. Τεχνολογική και Λειτουργική Σύγκλιση στην Ε.Ε.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η σύνδεση μεταξύ του ψηφιακού ευρώ και των νέων ταυτοτήτων είναι άμεση και πρακτική:

• Το Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας (EUDI Wallet): Σύμφωνα με τον κανονισμό eIDAS 2.0, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να παρέχουν στους πολίτες ένα ψηφιακό πορτοφόλι που θα συγκεντρώνει την ταυτότητα, το δίπλωμα οδήγησης, ακαδημαϊκούς τίτλους και άλλα προσωπικά έγγραφα.
• Η πύλη για το Ψηφιακό Ευρώ: Το ψηφιακό ευρώ (το οποίο σχεδιάζεται ως ψηφιακή μορφή μετρητών από την ΕΚΤ) θα χρειάζεται ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον για να λειτουργήσει. Το EUDI Wallet προορίζεται να αποτελέσει την υποδομή όπου θα ενσωματωθούν οι ψηφιακές πληρωμές, επιτρέποντας την ταυτοποίηση του χρήστη (Strong Customer Authentication) και τη διενέργεια συναλλαγών με απόλυτη ασφάλεια.

2. Τι είναι το ID2020 και πώς συνδέεται;

Η συμμαχία ID2020 (Alliance) ιδρύθηκε το 2016 (πλέον στεγάζεται υπό το Digital Impact Alliance) με τη συμμετοχή του ΟΗΕ, τεχνολογικών κολοσσών (όπως η Microsoft) και διεθνών οργανισμών.

• Ο κοινός στόχος: Ο επίσημος σκοπός του ID2020 είναι να παρέχει μια νομικά αναγνωρισμένη, ελεγχόμενη από τον χρήστη (user-controlled) ψηφιακή ταυτότητα σε δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως που δεν έχουν επίσημα έγγραφα, διευκολύνοντας την πρόσβασή τους σε υγειονομικές, κοινωνικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
• Η φιλοσοφία της "Ψηφιακής Ένταξης": Η φιλοσοφία του ID2020 για τη διασύνδεση της ταυτότητας με τις οικονομικές υπηρεσίες αποτελεί το θεωρητικό και τεχνολογικό «προσχέδιο» (blueprint) πάνω στο οποίο πατάνε σήμερα τα κράτη και η Ε.Ε. για να εφαρμόσουν τα δικά τους συστήματα (όπως η διασύνδεση EUDI Wallet και ψηφιακού ευρώ).

3. Σύνοψη των Βασικών Συνδετικών Κρίκων

Χαρακτηριστικό	Νέες Ταυτότητες / EUDI Wallet	Ψηφιακό Ευρώ (Digital Euro)	Πρωτοβουλία ID2020
Ρόλος	Ψηφιακή ταυτοποίηση και αποθήκευση εγγράφων.	Ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας (CBDC) για πληρωμές.	Παγκόσμιο τεχνολογικό πλαίσιο / πρότυπο ψηφιακής ταυτότητας.
Φορέας	Ευρωπαϊκή Επιτροπή & Κράτη-Μέλη.	Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).	Σύμπραξη Ιδιωτικού-Δημόσιου Τομέα (ΜΚΟ, Tech Εταιρείες, ΟΗΕ).
Αλληλεξάρτηση	Θα αποτελέσει το «όχημα» ή την εφαρμογή που θα φιλοξενεί τις ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.	Θα απαιτεί την ψηφιακή ταυτότητα για τη δημιουργία λογαριασμού και την πρόληψη της απάτης.	Έθεσε τις βάσεις για την παγκόσμια υιοθέτηση ψηφιακών ταυτοτήτων συνδεδεμένων με υπηρεσίες.

4. Κριτική και Ανησυχίες των Πολιτών

Η ταυτόχρονη προώθηση αυτών των τεχνολογιών έχει πυροδοτήσει έντονο δημόσιο διάλογο και σκεπτικισμό:

• Κεντρικός Έλεγχος: Πολλοί πολίτες και αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι ο συνδυασμός ενός ψηφιακού νομίσματος ελεγχόμενου από μια κεντρική τράπεζα με μια πλήρως ψηφιοποιημένη ταυτότητα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα σύστημα απόλυτου ελέγχου των δαπανών και της καθημερινότητας (στα πρότυπα του συστήματος κοινωνικής πίστωσης).
• Η απάντηση των θεσμών: Από την πλευρά τους, η ΕΚΤ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζουν ότι το ψηφιακό ευρώ θα διαθέτει αυστηρές προδιαγραφές ιδιωτικότητας (ειδικά στις offline συναλλαγές), δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά, και ότι ο χρήστης θα έχει τον πλήρη έλεγχο των δεδομένων που μοιράζεται μέσω του ψηφιακού του πορτοφολιού.