Το Αντίδοτο του Χριστού στην Παγκόσμια Μάστιγα του Άγχους

 Το Αντίδοτο του Χριστού στην Παγκόσμια Μάστιγα του Άγχους

Σε έναν κόσμο που κινείται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, το άγχος για το μέλλον έχει μετατραπεί σε μια παγκόσμια ψυχική μάστιγα. Ο σύγχρονος άνθρωπος, εγκλωβισμένος στην ανάγκη να προβλέψει και να ελέγξει την επόμενη ημέρα, κάνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που παρήγγειλε ο Χριστός στην Επί του Όρους Ομιλία: «μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον… ἀρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς» (Ματθαίου στ' 34).

Για να καταλάβουμε πώς αυτό το Ευαγγελικό εδάφιο γίνεται πράξη και θεραπεία στην καθημερινότητά μας, η Πατερική παράδοση και οι δύο μεγάλοι Άγιοι των ημερών μας, ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης και ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, μας αφήνουν μια συγκλονιστική πνευματική παρακαταθήκη.

Η Πατερική διάκριση: «Πρόνοια» εναντίον «Μέριμνας»

Οι Πατέρες της Εκκλησίας ξεκαθαρίζουν ότι ο Χριστός δεν καταδικάζει την εργασία ή την υπεύθυνη προετοιμασία, αλλά το παραλύον άγχος. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σημειώνει ότι ο Κύριος δεν είπε «μην εργάζεστε», αλλά «μη μεριμνάτε». Η εργασία είναι ευλογία και χρέος, αλλά η μέριμνα —δηλαδή το αγωνιώδες σφίξιμο της καρδιάς— είναι πνευματική ασθένεια. Το να φορτώνεις στο σήμερα την ανησυχία του αύριο είναι σαν να προσπαθείς να σηκώσεις ένα βάρος που δεν σου αναλογεί ακόμα.

Ο Μέγας Βασίλειος συμπληρώνει ότι η υπερβολική μέριμνα για τα γήινα πνίγει τον πνευματικό ορίζοντα. Όταν το μυαλό είναι απορροφημένο στο πώς θα εξασφαλίσει το μέλλον, γίνεται ανίκανο να δει τις παρούσες ευλογίες και να στραφεί προς τον Θεό.

Άγιος Παΐσιος: Το άγχος είναι το τέχνασμα του πειρασμού

Ο Άγιος Παΐσιος εντόπιζε τη ρίζα του σύγχρονου άγχους στην απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό και στην τάση του να στηρίζεται αποκλειστικά στο δικό του «εγώ». Έλεγε χαρακτηριστικά: «Το άγχος είναι του διαβόλου. Όταν βλέπετε άγχος, να ξέρετε ότι εκεί έχει βάλει την ουρά του ο πειρασμός».

Σύμφωνα με τον Άγιο Παΐσιο, ο άνθρωπος που μεριμνά υπερβολικά για το αύριο πάσχει από έλλειψη εμπιστοσύνης στην Θεία Πρόνοια:

• Η κλοπή του παρόντος: Ο πειρασμός μάς γεμίζει με υποθετικά σενάρια για το μέλλον («τι θα γίνει αν αρρωστήσω;», «τι θα γίνει αν χάσω τη δουλειά μου;») με σκοπό να μας κρατά μακριά από την προσευχή και τη ζωντανή σχέση με τον Θεό στο παρόν.
• Η λογική της «αποθήκης»: Ο Άγιος τόνιζε ότι προσπαθούμε να μαζέψουμε υλικά αγαθά και να εξασφαλίσουμε το μέλλον σαν να μην υπάρχει Θεός που μας προστατεύει. «Όταν αφήνουμε το αύριο στον Θεό, Εκείνος υποχρεώνεται να μας βοηθήσει», έλεγε, θυμίζοντάς μας ότι η υπερβολική σιγουριά στα επίγεια διώχνει τη θεία χάρη.

Άγιος Πορφύριος: Η απόθεση των πάντων στον Χριστό

Αν ο Άγιος Παΐσιος έκανε την ανατομία του άγχους, ο Άγιος Πορφύριος έδινε το απόλυτο φάρμακο μέσα από την αγάπη. Για τον Άγιο Πορφύριος, η λύση στο άγχος της καθημερινότητας δεν είναι η ψυχολογική πίεση ή η προσπάθεια να μην σκεφτόμαστε το πρόβλημα, αλλά η μετατόπιση του νου προς τον Χριστό.

• Η «αλλαγή συχνότητας»: Ο Άγιος Πορφύριος έλεγε ότι η ψυχή που αγωνιά μοιάζει με ένα σκοτεινό δωμάτιο. Αντί να παλεύεις να διώξεις το σκοτάδι (το άγχος), άνοιξε το παράθυρο να μπει το φως (ο Χριστός). Όταν γεμίσεις την καρδιά σου με την αγάπη του Θεού, το άγχος για το αύριο εξαφανίζεται από μόνο του.
• Η τέχνη της εμπιστοσύνης: «Να αφήνεστε στον Θεό. Η άκρα εμπιστοσύνη στον Θεό είναι η ελευθερία μας», δίδασκε. Ο Άγιος Πορφύριος εξηγούσε ότι ο Χριστός ξέρει ακριβώς τι χρειαζόμαστε. Όταν του παραδίδουμε τα προβλήματά μας με απλότητα μικρού παιδιού, η ψυχή ηρεμεί και το «αύριο» παύει να φαντάζει ως απειλή.

Γιατί ο κόσμος κάνει το αντίθετο;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι κοινωνίες μας είναι χτισμένες πάνω στον φόβο της αβεβαιότητας. Μας εκπαιδεύουν να πιστεύουμε ότι είμαστε ασφαλείς μόνο όταν έχουμε τον πλήρη έλεγχο της ζωής μας. Αυτή η ανάγκη πηγάζει από τη «φιλαυτία» (την άλογη αγάπη προς τον εαυτό και το σώμα) κατά τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή. Αυτή η ψευδαίσθηση ελέγχου, όμως, γεννά την εσωτερική κόπωση, διότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να προκαθορίσει το μέλλον.

Το «αρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς» (όπου «κακία» σημαίνει ο κόπος και οι δοκιμασίες της ημέρας) είναι ο απόλυτος πνευματικός ρεαλισμός. Ο Χριστός, και μαζί του οι Άγιοι Παΐσιος και Πορφύριος, μας προστατεύουν από την πρόωρη εξάντληση. Μας καλούν να δίνουμε τον καθημερινό μας αγώνα σήμερα, αλλά να μην επιτρέπουμε στο αύριο να μας κλέβει την ειρήνη της ψυχής.

Συμπέρασμα

Το αντίδοτο στην παγκόσμια μάστιγα του άγχους δεν βρίσκεται σε ανθρώπινες τεχνικές, αλλά στην πνευματική ανατροπή: να μετατρέψουμε τη βασανιστική μέριμνα σε ζωντανή πίστη. Όπως σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, προέχει να ζητάμε πρώτα τη Βασιλεία του Θεού και όλα τα άλλα θα μας δοθούν. Όταν ο άνθρωπος καταλάβει ότι ο Πατέρας του ουρανού φροντίζει για τη ζωή του, τότε μπορεί επιτέλους να αναπνεύσει ελεύθερος στο σήμερα, αφήνοντας το αύριο στα χέρια Εκείνου που νίκησε τον φόβο.